| بر فراز شانههاي غولها |
|
شماره 76 - ارديبهشت 1388 | موضوع :دنياي شيشه اي | رضوان السادات ميرمحمدي |
ارسال برای دوستان 
بر فراز شانههاي غولها
آشنايي با سرويس پژوهشگر گوگل (google scholar)، قسمت اول
رضوان السادات ميرمحمدي
اين روزها هر جا صحبتي از تحقيق و پژوهش و پروژه پايان ترم به ميان ميآيد، بدون شك، يكي از پرطرفدارترين راهها، به دنياي اينترنت ختم ميشود؛ اما كمتر دانشجويي را ميتوان يافت كه از آخرين مجلات تخصصي رشته تحصيلي خود، اطلاع كافي داشته باشد و يا در صورت آگاهي، بتواند به گونهاي آسان، رايگان و به موقع، به آنها دسترسي يابد.
در بيشتر موارد، افراد، مطالب مورد نياز خود را از ميان صفحات جستوجو شده توسط موتورهاي جستوجوي اينترنت، نظير گوگل و ياهو مييابند. نتيجه حاصل از اين گونه جستوجوها، شامل انبوهي از مطالب گوناگوني است كه از ميان وب سايتها با زمينههاي مختلف كاري و يا وبلاگها با بيان نظرات شخصي به دست ميآيند و گاهي مقالهاي است كه از نظر مستندات علمي و دانشگاهي، ما را به منابعي معتبر ارجاع ميدهد. به اين ترتيب، براي دسترسي بهتر به منابع دانشگاهي معتبر، ابزارهاي جستوجوي ديگري لازم است؛ ابزاري كه به كمك آنها، قابليتهاي جستوجوي علمي و پژوهشي خود را ارتقا دهيم و بر فراز شانههاي غولها قرار بگيريم.
Stand on the shoulders of giants همان پيام دعوتكننده گوگل به لابراتوار پژوهشگر خود، يعني گوگل اسكالر (Google Scholar) است. ايده اوليه گوگل اسكالر، زماني شكل گرفت كه دو محقق شرگت گوگل، يعني Alen verstak و Anurag Acharya بر روي نمايهگذاري صفحات مورد جستوجوي گوگل، با يكديگر همكاري ميكردند و به دنبال راهي براي نمايهگذاري يا ايجاد دسترسي خاص به اطلاعات مورد جستوجو در وب بودند. در سال 2006م. همزمان با انتشار گروه ديگري از جستوجوگران وب، گوگل اسكالر نيز تكامل يافت و بخشهاي ديگري همچون تنظيم فهرست كتابهاي موجود و مديريت كتابشناسي، به آن افزوده شد.
در سال 2007م. شركت گوگل، برنامهاي را جهت ديجيتالي كردن مقالات ژورنالها آغاز كرد و توافقاتي با ناشران مختلف انجام داد. به اين ترتيب، صفحات مجلات قديمي، اسكن شد و در اختيار علاقهمندان قرار گرفت و سرانجام، گوگل اسكالر توانست محتواي پنهان وب، يعني صفحاتي را كه به طور معمول در اختيار كاربران قرار نميگرفتند - مانند متن كامل مقالاتي را كه نياز به گرفتن مجوز از ناشر دارند - طي توافق با ناشران، در اختيار كاربران قرار دهد. به اين ترتيب، شخص با جستوجوي عبارتي خاص و در صورتي كه متن كامل مقاله موجود باشد، ابتدا چكيده مقاله را ميبيند و سپس براي دسترسي به متن كامل، با عضويت در سايت مورد نظر، مقاله كامل را دريافت ميكند.
اسكالر (با معادل فارسي محقق، دانشپژوه و پژوهشگر) در نماي ظاهري خود، همانند يك موتور جستوجوي اينترنتي است؛ اما در حقيقت، ابزاري كارآمد براي دسترسي همه افراد به گزارشها، مستندات و تازههاي علمي و دانشگاهي محسوب ميشود.
براي ورود به محيط اصلي اين سرويس، به كمك نشاني http:..scholar.google.com ، به صفحه مورد نظر ميرويم. همچنين ميتوان از ميان مجموعه سرويسهاي گوگل در بخش More صفحه اصلي گوگل، گزينه google scholar را انتخاب كرد. محيط پژوهشگر گوگل، همانند محيط جستوجوگر گوگل، شامل مكاني براي نوشتن كلمه يا كلمات مورد نظر، دكمه search و گزينههايي جهت تنظيمات (preferences) پژوهشگر گوگل است. همچنين عبارت معروف پژوهشگر گوگل، يعني stand on the shoulders of giants نيز به چشم ميخورد.
در كنار گزينه search، سه گزينه Advanced scholar search،Scholar preferences ، Scholar help به ترتيب، براي جستوجوي پيشرفته، تنظيمات و شخصيسازي محيط و راهنماي پژوهشگر گوگل، وجود دارند.
با انتخاب گزينه Advanced scholar search، كاربران ميتوانند با كمك كلمه كليدي يا كليدواژه، مقالات خود را به صورت دقيقتر، جستوجو كنند؛ به اين ترتيب كه تمام عبارتهاي شامل كليدواژه، جستوجو شوند يا حداقل يكي از كلمات، جستوجو شود؛ همچنين مكاني را كه كلمه در آن قرار دارد، توسط كاربر انتخاب شود و با كمك گزينه جستوجوي پيشرفته مقالات، بر اساس نام مؤلف، نام مجله يا نشريه و تاريخ انتشار آن، مقاله مورد نظر، مورد جستوجو قرار گيرد.
در بخش Subject Areas نيز شما ميتوانيد جستوجوي خود را در ميان مقالات همه رشتهها و يا به صورت تخصصيتر انجام دهيد؛ براي مثال، ميتوانيد با انتخاب مجموعه مهندسي، علوم كامپيوتر يا رياضيات، مقالات خود را فقط در ميان اين زيرگروه بيابيد. به اين ترتيب، مقالات مشابه در زيستشناسي، فيزيك، نجوم و... در فهرست جستوجوها نمايش داده نميشوند.
گزينه Scholar preferences؛ با انتخاب اين گزينه، شما ميتوانيد زبان نمايش پيغامهاي گوگل (Interface language) و نيز زبان مقالاتي را كه مورد جستوجو قرار ميگيرند، (search language)، انتخاب كنيد. همچنين با كمكlibrary links و درج نام كتابخانه مورد نظر - مثلاً كتابخانه دانشگاه هاروارد - ميتوانيد به صورت آنلاين، به كتابخانه مذكور دسترسي يابيد. در برخي موارد، دسترسي، تنها به كمك رمز عبور و يا از طريق سايت دانشكده ممكن خواهد بود.
از سوي ديگر، در قسمت Number of Results اين امكان به شما داده ميشود تا تعداد نتايج جستوجويي را كه در هر صفحه نمايش داده ميشود مشخص كنيد و به اين ترتيب، هر چه نتايج كمتري در هر صفحه نمايش داده شود، شما سريعتر نتايج را مشاهده خواهيد كرد (مثلاً نمايش 10 نتيجه در هر صفحه).
Resalts window، نتايج جستوجو را در صفحهاي جديد نمايش ميدهد و در بخش bibloragphy manager، شما ميتوانيد انتخاب كنيد كه آيا نقل قولها و استناد به مقاله مورد نظر نيز نمايش داده شود يا خير و در پايان نيز با انتخاب گزينه save، تنظيمات فوق را ذخيره كرده، به صفحه اصلي برويد.
نكته: در صورتي كه كوكي مرورگر شما غيرفعال باشد، تنظيمات فوق، ذخيره نخواهد شد و جستوجو با تنظيمات پيش فرض، انجام خواهد گرفت. تعداد مراجعه 171 بار